İşçilik nedir, neden değişir?
İşçilik, takının fiyatında madenden sonra gelen en büyük kalemdir ve çoğu zaman en az anlaşılanıdır. Aslında işçilik bir “ek ücret” değil; tasarımın, atölye emeğinin, cilanın, kalite kontrolün ve satıcının kârının toplamıdır.
İşçiliğin içinde neler var?
- Tasarım ve kalıp: modelin çizimi, mum ya da reçine baskısı, döküm kalıbı.
- Üretim: döküm, tel çekme, örme, lehim, taş yuvası açma, mıhlama.
- Yüzey işlemleri: zımpara, cila, kumlama, rodaj ya da oksit.
- Kalite kontrol: ayar testi, kilit ve taş kontrolü, tartım.
- Satış ve hizmet: ambalaj, sigortalı kargo, garanti, ölçü değişimi desteği ve satıcı kârı.
Üç hesaplama biçimi
Kuyumcular işçiliği üç şekilde hesaplar ve aynı mağaza farklı ürün gruplarında farklı yöntem kullanabilir. Sırmava’nın mağaza panelindeki “otomatik fiyat kuralları” tam olarak bunu yönetir: ürün grubu × işçilik tipi × ayar.
| Yöntem | Nasıl hesaplanır? | Nerede kullanılır? |
|---|---|---|
| Gram başı | Ürün gramı × gram başına işçilik tutarı | 22 ayar bilezik, burma, düz zincir — gram arttıkça işçilik orantılı artar |
| Yüzde | Maden bedeli × işçilik yüzdesi | Tasarım yüzük, kolye, küpe — altın fiyatı arttıkça işçilik de orantılı artar |
| Sabit (parça başı) | Ürün başına belirlenen tutar | Gümüş tasarım parçalar, kişiye özel gravür, el işi ürünler |
Gümüşte işçilik neden baskın?
Gümüşün gram fiyatı altına göre çok düşüktür. 925 ayar 10 gramlık bir gümüş kolyenin maden bedeli birkaç yüz lira tutarken, aynı kolyenin el işçiliği, tasarımı ve cilası bunun birkaç katı olabilir. Bu yüzden gümüş takı satan atölyeler fiyatı çoğunlukla işçilikten kurar ve gram fiyatı değişse de satış fiyatı daha az oynar.
Toptan gümüş satışında ise işçilik genellikle “milyem” olarak konuşulur: örneğin 925 ayar bir ürün için “120 milyem işçilik” demek, her gram ürün için 0,925 + 0,120 = 1,045 gram has gümüş karşılığı ödenmesi demektir. Sırmava demosunda bayi girişiyle bu hesabı canlı görebilirsiniz.
Renk ve yüzey işçiliği etkiler mi?
Evet. Beyaz altında parlak beyazlık için rodaj kaplama yapılır; rose altın alaşımı ve oksitli gümüşün koyulaştırma işlemi de ek emek ister. Bu nedenle aynı modelin beyaz ya da rose rengi, sarı rengine göre biraz daha yüksek işçilikle fiyatlanabilir. Ürün sayfamızdaki renk seçicide bu fark fiyat dökümüne anında yansır.
Bozdururken işçilik geri alınır mı?
Genellikle hayır. Eski altın bozdurulurken kuyumcu yalnız maden değerini öder: gram × milyem × has alış fiyatı, eksi eritme payı. İşçilik, ürünü kullandığınız süre boyunca tasarım ve emek için ödediğiniz bedeldir. Bu yüzden yatırım amacıyla alınacak altında işçiliği düşük ürünler (gram külçe, sikke, düz bilezik) tercih edilir; takı ise hem kullanmak hem değer taşımak için alınır.
İşçilik kampanyaları nasıl çalışır?
“İşçiliksiz gün” ya da “işçilikte yüzde 50” gibi kampanyalar yalnız işçilik kalemine uygulanır; maden bedeli değişmez. Doğru kurulmuş bir kuyumcu e-ticaret sitesinde kampanya, fiyat dökümünde ayrı bir indirim satırı olarak görünür ve vergi matrahı da buna göre yeniden hesaplanır.
Panelde işçilik yönetimi
Mağaza panelinde işçilik ürün başına girilebileceği gibi kural olarak da tanımlanabilir: örneğin “22 ayar bilezikte gram başı işçilik” ya da “gümüş etnik ürünlerde sabit işçilik”. Kural değiştirildiğinde etkilenen ürünlerin yeni fiyatları toplu önizlemede görünür; onaylandığında site ve mobil uygulama aynı anda güncellenir.
Sık sorulan sorular
Yüzde işçilik mi gram başı işçilik mi müşterinin lehine?
Tek bir cevabı yok. Altın fiyatı yükselirken yüzde işçilik de yükselir; gram başı işçilik sabit kalır. Ürünü karşılaştırırken toplam fiyata ve dökümdeki işçilik tutarına bakmak en doğrusudur.
İşçilik pazarlık konusu mu?
Mağazadan mağazaya değişir. Online satışta işçilik kuralları panelden belirlenir ve sitede herkese aynı uygulanır.
Kişiye özel yazı işçiliği nasıl fiyatlanır?
Gravür ya da isim yazımı genellikle parça başı sabit ek ücret olarak eklenir ve üretim süresine birkaç iş günü ekler.
